Powtarzalność w relacjach
Czasem zmieniają się ludzie i okoliczności, a jednak w kolejnych relacjach pojawia się podobne doświadczenie. Podobny konflikt, podobne rozczarowanie albo ten sam moment wycofania.
Dlaczego podobne sytuacje wracają
Każdy wchodzi w relacje z własnym sposobem przeżywania bliskości, zależności, krytyki, odrzucenia i oddzielenia.
Te sposoby reagowania rozwijają się w czasie i często stają się tak znajome, że uruchamiają się niemal automatycznie.
Dlatego nawet przy zmianie partnera, przyjaciela czy sytuacji pewne doświadczenia mogą powracać.
Znajome może wydawać się naturalne
To, co jest dobrze znane, nie zawsze jest tym, co najbardziej służy.
Czasem łatwiej odnaleźć się w relacji, która przypomina wcześniejsze doświadczenia, nawet jeśli wiązały się one z napięciem albo rozczarowaniem.
Znajomy sposób funkcjonowania może dawać poczucie przewidywalności, mimo że jednocześnie prowadzi do podobnych trudności.
Własny udział trudno zobaczyć od razu
Gdy podobna sytuacja powtarza się po raz kolejny, łatwo skupić się wyłącznie na zachowaniu drugiej osoby.
Nie chodzi jednak o przypisywanie sobie winy.
Bardziej użyteczne może być pytanie, co po naszej stronie również pojawia się w podobny sposób.
Może to być wycofanie, potrzeba kontroli, nadmierna czujność, obawa przed zależnością albo trudność w wyrażaniu własnych potrzeb.
To, co kiedyś chroniło, może później komplikować relacje
Niektóre sposoby reagowania mogły kiedyś pomagać radzić sobie z trudnymi doświadczeniami.
Wycofanie mogło chronić przed zranieniem. Kontrola mogła ograniczać niepewność. Dystans mógł pomagać zachować poczucie autonomii.
W późniejszych relacjach te same strategie mogą jednak prowadzić do skutków, których dana osoba właśnie chciała uniknąć.
Powtarzalność może dotyczyć bliskości
Czasem relacja zaczyna się dobrze, ale wraz ze wzrostem bliskości pojawia się napięcie, potrzeba odsunięcia albo przekonanie, że druga osoba zaczyna zbyt wiele oczekiwać.
W innych przypadkach pojawia się silna potrzeba bliskości, a jednocześnie lęk, że druga osoba odejdzie.
Więcej o tym: lęk przed bliskością .
Powtarzalność może dotyczyć także oceny i uznania
W niektórych relacjach szczególne znaczenie ma to, jak druga osoba ocenia, zauważa albo docenia.
Brak uznania może być wtedy przeżywany bardzo silnie, a krytyka może uruchamiać wstyd albo poczucie odrzucenia.
Więcej o tym: narcyzm i wstyd .
Wzorce mogą pojawić się także w psychoterapii
W psychoterapii podobne sposoby przeżywania relacji mogą ujawniać się również w kontakcie z terapeutą.
Może pojawić się obawa przed oceną, potrzeba aprobaty, wycofanie, złość, trudność w zaufaniu albo lęk przed zależnością.
Dzięki temu pewne wzorce mogą stać się bardziej widoczne i możliwe do wspólnego rozumienia.
Więcej o tym: relacja z terapeutą .
Zmiana nie oznacza stania się kimś innym
Celem nie jest usunięcie wszystkich dawnych sposobów reagowania.
Znaczenie ma raczej to, aby reakcja przestała być jedyną możliwą odpowiedzią.
Gdy wzorzec staje się bardziej świadomy, może pojawić się większa możliwość wyboru, pozostania w relacji albo zareagowania inaczej niż dotąd.
Psychoterapia psychodynamiczna
Powtarzające się doświadczenia i wzorce relacyjne są jednym z ważnych obszarów pracy psychodynamicznej.
Więcej o tym podejściu przeczytasz na stronie psychoterapia psychodynamiczna w Krakowie .